Κυριακή, 26 Ιουνίου 2011

Η ιστορία του Αγίου Ιωάννη Ορφανίου.

Με την ιστορία της περιοχής κατά την Τουρκοκρατία συνδέεται και το μετόχι στο Ορφάνι της Μονής Διονυσίου του Αγίου Όρους. Μας είναι άγνωστο πότε ακριβώς εμφανίζεται το πρώτον το μετόχι αυτό στην περιοχή, αφού, ως γνωστόν, τα αγιορειτικά έγγραφα παρέχουν σχετικές πληροφορίες μετά τον 13ο αιώνα. Γνωρίζουμε, όμως, από ένα «Χρονικό έτους 1638» ότι το μετόχι του Ορφανίου και το νεώριο της Μονής έκτισαν οι εκ Σερρών αδελφοί Μανουήλ και Θωμάς, (αρχιμ. Γαβριήλ, Η εν Αγίω Όρει Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου, Αθήνα 1959, σ. 15 και Σ. Ν. Καδάς, Τα σημειώματα των χειρογράφων της Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους, εκδ. Ι.Μ. Διονυσίου, Άγιον Όρος 1996, σ. 214, 256 και ο ίδιος Κώδιξ Ιεράς Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους, εκδ. Ι.Μ. Διονυσίου, Άγιον Όρος 1994, σ. 121).


Ανοίγουμε εδώ μία παρένθεση για να σημειώσουμε ότι ήδη από τον 11ο αιώνα, το αργότερο, υπάρχουν στην περιοχή μοναστικά κτήματα.

Επιστρέφουμε στην διήγησή μας σχετικά με το μετόχι. Το 1987 ο καθηγητής Γ. Κ. Παπάζογλου βρήκε σε δωμάτιο του καμπαναριού του ναού Αγίου Ελευθερίου στο Πράβι (Ελευθερούπολη) του Παγγαίου, μαζί με άλλα έγγραφα από το προσωπικό αρχείο του Σωφρονίου Ελευθερουπόλεως, ένα τετράδιο με τίτλο «Έγγραφα μεταφρασμένα εκ των τουρκικών εγγράφων του μετοχίου Ορφάνη της εν Αγίω Όρει του Άθω ιεράς μονής του Αγίου Διονυσίου», εισί 13 τον αριθμόν και λίγο αργότερα το εξέδωσε σχολιασμένο. Τα έγγραφα καλύπτουν την περίοδο 1535-1733 και κατά την άποψη του εκδότη των εγγράφων το μετόχι Ορφανίου ανήκε στην Μονή Διονυσίου τουλάχιστον από το 1535, η ακόμη νωρίτερα προσθέτουμε εμείς, και υπό αυτήν την μορφή διατηρήθηκε ως την απελευθέρωση της Μακεδονίας και την εγκατάσταση προσφύγων εκεί, όπως δείχνουν και δικαστικές αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων, κατείχε δε 4500-5000 στρέμματα γης.

Σημειώσαμε ότι το μετόχι ανήκε νωρίτερα από το 1535 στην Μ. Διονυσίου, διότι σε τούρκικο έγγραφο από 31 Οκτωβρίου-9 Νοεμβρίου 1495 ο απεσταλμένος της Μονής στην Βασιλεύουσα Άνθιμος εξασφάλισε ένα φιρμάνι με το οποίο ο σουλτάνος διαιτάσαι τον κάδη της Ζίχνας να μεριμνήσει ώστε να παύσουν οι αυθαιρεσίες των ανθρώπων του βεζίρη Iskender πασά σε βάρος του μετοχίου. Ο Iskenter πασά φαίνεται να είναι μάλιστα κάποιος εξισλαμισμένος Τραπεζούντιος που έφθασε στην Βασιλεύουσα (και ίσως στο Παγγαίο) μετά την άλωση της Τραπεζούντας το 1463. ο Βενετός ιστορικός Marino Sanuto, I Diarii di Marino Sanuto, εκδ. F. Stefani, G. Berchet, N. Barozzi, τ. 3, Βενετία 1880, Col. 1061, γράφει ότι ο Schander passa (Iskender) τραπεζουντιακής καταγωγής, ήταν το 1500 65 ετών. Μήπως ήταν υιός του μοιραίου ανρός της Τραπεζούντος Γεωργίου Αμοιρούτζη;

Άλλες πληροφορίες φέρουν το μετόχι να ανήκε στην Μονή από το 1530, ενώ άλλες τουλάχιστον από το 1495, οπότε με Φιρμάνι του Βαγιαζίτ Β΄ (1481 – 1512) που δόθηκε στον ηγούμενο Άνθιμο αναφέρεται ως μετόχι του Ορφανίου, το οποίο ήταν «χασίκι» του Iskenter passa. Η παράδοση θέλει να είναι δωρεά στην Μονή από τον τελευταίο αυτοκράτορα της Τραπεζούντος Δαβίδ. Θυμίζουμε, και αυτό έχει σημασία, ότι ο Μωάμεθ είχε προσφέρει στον Δαβίδ μεγάλη έκταση στην περιοχή του Στρυμόνος και Παγγαίου. Δεν αποκλείεται, κατά ταύτα, ο Iskenter να είναι κάποιος Τραπεζούντιος αρχών. Κατά τα άλλα, το 1641 το μετόχι, ή μέρος του, πωλήθηκε ή δόθηκε «αμανάτι», στον Χατζή Μουσταφάγα, αλλά επανήλθε στην Μονή που το 1821 φαίνεται να το κατέχει ολόκληρο, αφού τα έγγραφα που εκδίδει και σχολιάζει ο κ. Παπάζογλου μιλούν μόνον για ιδιοκτήτη και υπεύθυνο το μετόχι Το 1821 ανηρπάγη το ένα τρίτο από τους Τούρκους, το 1878 (κατά την γνωστή επανάσταση στην Μακεδονία) ανηρπάγη εκ νέου από Τούρκους μπέηδες που έσφαξαν τους μοναχούς και εκποίησαν σημαντικό μέρος των κτημάτων του. Το 1912 – 1913 με την απελευθέρωση της Μακεδονίας, η Μονή περιήλθε και πάλιν στους Διονυσιάτες μοναχούς που την κράτησαν ως το 1930 – με την μικρή διακοπή της βουλγαρικής κατοχής. Μετά το 1923 – 1924 και την ανταλλαγή των πληθυσμών η Ελληνική Κυβέρνηση προσπάθησε να υπαγάγει το μετόχι στα ανταλλάξιμα και άρχισαν δικαστικοί αγώνες με την μονή, ώσπου το 1938 το μετόχι εκτιμήθηκε με το ποσό των 6.280.000 δραχμών που ισοδυναμούσε με 6.000 στρέμματα. Έτσι τελείωσε μία πορεία τεσσεράμισι περίπου αιώνων παρουσίας του μετοχίου στο Ορφάνι. Ο Διονυσιάτης μοναχός και ιστορικός της Μ. Διονυσίου Γαβριήλ γράφει ότι το μετόχι καταλήφθηκε από τους Τούρκους περί το 1807, όταν οργισμένοι από την παρουσία του Νικοτσάρα στην περιοχή, επέδραμαν κατά του μετοχίου, συνέλαβαν και κρέμασαν τον μοναχό Δανιήλ στο μεγάλο πλατάνι του Ορφανίου και την περιουσία του μετοχίου δώρισαν προς παρηγοριά στις οικογένειες δύο μπέηδων της Μουσθένης που σκοτώθηκαν στις μάχες με τον Νικοτσάρα. Είναι ενδιαφέροντα πάντως τα όσα αναφέρονται από τον κ. Γ. Παπάζογλου για την τύχη του μετοχίου κατά την περίοδο 1913 – 1919, μετά την απελευθέρωση δηλ., με τις διαμαρτιρίες των μοναχών που υπερασπίζονταν τα δικαιώματα της Μονής επ' αυτού (Παπάζογλου, ο.π., σ. 34)

Κατά τα άλλα, και με βάση τα τούρκικα έγγραφα, ήδη από το 1535 το μετόχι Άγιος Ιωάννης στο Ορφάνι κατείχε γαίες, σπίτια, λιβάδια, αμπελώνες, και πλήρωνε στους Τούρκους ετήσιο φόρο 865 άσπρα, το 1568 φιρμάνι του Σελίμ Β΄ κατοχύρωνε από κάθε άποψη τα δικαιώματα και την περιουσία του μετοχίου, και παλαιότερα, το 1535, άλλο φιρμάνι όριζε να μην επεμβαίνουν οι κυβερνητικοί αδίκως στα εσωτερικά τοθ μετοχίου. Το 1548 το ιεροδικαστήριο επιτρέπει στον μοναχό Ματθαίο να μεταβεί στο Ορφάνι για να λάβει τα απαραίτητα υλικά για την κατασκευή δύο φρεατίων στο μετόχι της Μονής στην Λήμνο. Πιθανώς να υπήρχε, κοντά στον Πύργο της Απολλωνίας (στην Κάρυανη) εργαστήριο για μυλόπετρες. Σημαντικό είναι να πούμε ότι το 1566 – 1567 το μετόχι είχε αυξήσει σημαντικά τα έσοδα του από δωρεές Χριστιανών της περιφέρειας Ορφανίου, γι' αυτό και οι μοναχοί δέχθηκαν να πληρώνουν φόρο 2500 άσπρα ετησίως, αντί 1500 άσπρων. Το 1621 οι μοναχοί του μετοχίου κατέβαλαν 7.000 άσπρα στον Χουσείν τζελεμπή ως φόρο κατ' αποκοπή. Αλλά το μετόχι είχε και άλλες δοσοληψίες με τους Τούρκους: το 1627 είχε παρέμβει για την απελευθέρωση των Οθωμανών Αχμέτ και Ηλιάς, κατοίκων Καβάλας, για την απελευθέρωση τους από ληστές. Το 1733 το μετόχι είχε προβλήματα με την Οθωμανή Ρουκιέ Χανούμ, κάτοικο Πραβίου, που είχε διώξει τους μοναχούς ισχυριζόμενη ότι τα κτήματα του μετοχίου τα έχει κληρονομιά από τον πατέρα της, φιρμάνι του Μαχμούτ όριζε να είναι ανενόχλητοι του λοιπού οι μοναχοί. Σε άλλο φιρμάνι του Μαχμούτ, του έτους 1733, αναφέρονται λεπτομερειακώς τα περιουσιακά στοιχεία του μετοχιού, τα προϊόντα του, τα σύνορά του στο Ορφάνι, στον Στρυμόνα, στην Κάρυανη, τα κτήματα του με τις τότε ονομασίες και που σήμερα έχουν αλλάξει (Πλάκα, Καβάκια, Φουρνούδια, Παλούκ ντερέ κ.λπ.). Το 1735 το μετόχι πλήρωσε «εις την Πόλην όπου ήχαν δανιακά παρμένα δια το Ορφάνη γρόσια 200» - τα είχε πληρώσει ο ερχόμενος από την Μόσχα προηγούμενος Σεραφείμ (Καδάς , Κώδιξ Ι. Μ. Διονυσίου, σ.5. Όλες οι υπόλοιπες πληροφορίες από το βιβλιο του Γ. Κ. Παπαζογλου, Μεταφρασμένα τούρκικα έγγραφα του μετοχίου Ορφάνη, της Μονής Διονυσίου του Αγίου Όρους).



Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης, Ο κόλπος του
Ορφανού και η περιοχή του σελ. 79-85

Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2011

Πανήγυρης Γενεθλίου του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στο Ορφάνι Καβάλας.





Πανήγυρης Γενεθλίου του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στο Ορφάνι Καβάλας.



Ο Πολιτιστικός σύλλογος Ορφανίου και η εκκλησιαστική επιτροπή Ορφανίου, σας προσκαλούν, στις πολιτιστικές εκδηλώσεις του Αγίου Ιωάννη Ορφανίου στις 23 και στις 24 Ιουνίου 2011 στον χώρο του Ι.Ν. Αγίου Ιωάννη Ορφανίου. Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι το εξής:

ΠΕΜΠΤΗ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011

19:00 Αρχιερατικός Εσπερινός στον Ιερό Ναό Γενέθλιο του Αγίου Ιωάννη Ορφανίου και Λιτάνευση της Εικόνας.

21:30 Έναρξη Πολιτιστικών εκδηλώσεων από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Ορφανίου, στον προαύλιο χώρο του Ιερού Ναού και γλέντι στον ίδιο χώρο με μία Ποντιακή – Δημοτική ορχήστρα.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011

07:00 Πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννη Ορφανίου.

Σάββατο, 11 Ιουνίου 2011

Αυτά έγραψαν για την εκδήλωση της 19ης Μαΐου στην εφημερίδα "Ταχυδρόμος" της Καβάλας.

Εκδήλωση για τη Γενοκτονία των Ποντίων στο Ορφάνι Καβάλας

Κατέθεσε στεφάνι στη μνήμη των θυμάτων μια πρόσφυγας πρώτης γενιάς

Μια πολύ σεμνή αλλά συνάμα και όμορφη εκδήλωση, για να τιμήσει τη μνήμη των 353.000 θυμάτων της Γενοκτονίας των Ποντίων, διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Ορφανίου Νομού Καβάλας, το απόγευμα της Πέμπτης. Στην εκδήλωση, στέφάνι κατέθεσε μια ηλικιωμένη 104 ετών πρώτης γενιάς προσφύγων.

Πριν από την επιμνημόσυνη δέηση, που τελέστηκε από τους ιερείς του χωριού, ακούστηκαν μοιρολόγια και τραγούδια του Πόντου, ενώ μετά το τέλος της εκδήλωσης έγινε προβολή ενός βίντεο για την ζωή των κατοίκων του Ορφανίου.

Αναφορικά με την εκδήλωση, ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Χαράλαμπος Παπαιωανίδης μας δήλωσε: «η 19η Μαίου είναι ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και κάναμε την εκδήλωσή μας για να τιμήσουμε τις 353.000 ψυχές που χάθηκαν άδικα στον Πόντο. Η εκδήλωση έγινε στο μνημείο της Γενοκτονίας, του οποίου τα αποκαλυπτήρια έγιναν πέρυσι τέτοια εποχή. Είχαμε την κατάθεση στεφάνου από την κ. Δέσποινα Σαββίδου, μια ηλικιωμένη κυρία 104 ετών, η οποία ήρθε από τον Πόντο σε ηλικία 14 ετών, έτσι κατάθεση στεφάνου έκανε μόνο η κ. Σαββίδου γιατί θεωρήσαμε σωστό να κάνει την κατάθεση η ίδια για όλους τους φορείς».

Στην εκδήλωση, μεταξύ άλλων παρευρέθησαν, η τοπική Αντιδήμαρχος Λίτσα Παπανικολάου, ο Πρόεδρος του Ορφανίου Μάκης Κανταζίδης, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Τουριστικής Αναπτυξιακής του Δήμου Παγγαίου Ιορδάνης Μαυρίδης και από την πλευρά της αντιπολίτευσης του Δήμου Σάββας Σαββίδης.

Λίγα λόγια για το Πολιτιστικό Σύλλογο

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ορφανίου έχει ιδρυθεί από την νεολαία του χωριού το 1983. Σκοπός του είναι να διατηρήσει τα ήθη και έθιμα, να συνεισφέρει στην ανάπτυξη και καλαισθησία του χωριού. Ο Σύλλογος, έχει έδρα το χωριό Ορφάνι του Δήμου Ορφανού Νομού Καβάλας, τα γραφεία και ο χώρος δραστηριοτήτων ( αίθουσα επιτραπέζιων παιχνιδιών , Ping – Pong , βιβλιοθήκη ) στεγάζονται στο Δημοτικού Σχολείου Ορφανίου. Τα ενεργά μέλη του είναι περίπου 150 άτομα και το πρόγραμμα των εκδηλώσεων του Συλλόγου αποτελείται από πλήθος εκδηλώσεων, όπως μεταξύ άλλων η συμμετοχή στο καρναβάλι του Δήμου, η Πρωτομαγιά στο Βουναλάκι του χωριού μας και η ετήσια εκδήλωση της 19ης Μαΐου.

Δημήτρης Χαραλαμπίδης

Πέμπτη, 9 Ιουνίου 2011

Πρόγραμμα εκδηλώσεως

Πρόγραμμα εκδηλώσεων Πολιτιστικού Συλλόγου Ορφανίου, για το πολιτιστικό έτος 2011.

1. Καθαρά Δευτέρα στον προαύλιο χώρο του παλαιού Δημοτικού Σχολείου Ορφανίου.

2. Κυριακή 1 Μαΐου 2011: Πρωτομαγιά στο Βουναλάκι με Λαϊκό-ποντιακή και Δημοτική ορχήστρα.

3. Πέμπτη 19 Μαΐου 2011: Μνημόσυνο για την Ποντιακή γενοκτονία στο Πάρκο της Γενοκτονίας και εκδήλωση στο πνευματικό κέντρο του Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ορφανίου.

4. Πέμπτη 23 Ιουνίου 2011: Εορτασμός της πανηγύρεως Γενέθλιο του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στον αύλιο χώρο του Ι. Ν. Αγίου Ιωάννη Ορφανίου, με ποντιακή και Δημοτική Ορχήστρα.

5. Σάββατο 13 Αυγούστου 2011: (1η μέρα Πολιτιστικού διημέρου) Μεγάλη Ποντιακή-Δημοτική Βραδιά με τον Γιώργο Ορφανίδη και τον Κούλη Τριανταφυλλίδη

6. Κυριακή 14 Αυγούστου 2011: (2η μέρα Πολιτιστικού διημέρου) Ποντιακή Βραδιά με την ορχήστρα του ΧρήστουΠαπαδόπουλου. (Το Πολιτιστικό διήμερο στις 13 και 14 Αυγούστου πραγματοποιείτε λόγο της πανηγύρεως της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που εορτάζει το χωριό μας.)

7. Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση για τους Μικρούς μας φίλους τον Δεκέμβριο.